edukacja

{Laboratorium Edukacji Filmowej}

Program edukacyjny kina dla liceów

Traktując temat outsiderów i buntu jako motywy uniwersalne, pojawiające się we wszystkich kulturach i czasach, warto jednak zwrócić uwagę na specyfikę i różne sposoby na wyrażenie doświadczenia osobności i alienacji. Dlatego też zaproponowany program skoncentrowany jest wyraźnie na dwóch wchodzących ze sobą w dialog momentach: końcówce lat 60., charakteryzowanej przez kontrkulturowy bunt i rewolucję obyczajową, oraz prekaryjnej współczesności zaognionych konfliktów społecznych, klasowych, trudnych warunków zatrudnienia i nastroju kryzysu. Celem takiego zestawienia jest przyjrzenie się, na ile kontrkulturowe marzenia pokolenia baby boomers rezonują dziś, co zachowało się z hipisowskiego przewrotu, a co zostało z czasem skompromitowane.

Towarzyszyć temu może też refleksja nad zmienną historycznie, ale jednak uniwersalną wagą konkretnych tematów konfliktu między jednostką a opresyjnymi instytucjami edukacji (Jeżeli...), nieuchronności klasowego położenia w społeczeństwie (Kes) czy pułapki genderowego zdeterminowania (Żyć własnym życiem). Pochodzące sprzed pół wieku przykłady pokazują zaskakującą aktualność i odzwierciedlenie problemów współczesnego społeczeństwa, które właśnie pod koniec lat 60. zostało ukształtowane w obecnej formie. Z drugiej strony pojawia się pytanie o dzisiejszy charakter konfliktów rozpoczętych w latach 60. dążenia mniejszości do uzyskania praw i kulturowego zaznaczenia własnego istnienia (Granica) czy nabierającego gwałtowności starcia między bogatymi a biednymi (Szczęśliwy Lazzaro).

Przede wszystkim jednak wybrane filmy we wszystkich przypadkach wydają się nie tylko komentarzem społecznym, lecz i istotną próbą artystyczną refleksją nad możliwościami kina, jego politycznym wydźwiękiem, relacjami między eksperymentalną formą a progresywnym przekazem. Stąd na przykład obecność w programie Rysopisu Jerzego Skolimowskiego wybitnego dzieła dotyczącego nie tylko aktualnych wyzwań społeczeństwa, ale i przesuwającego granice filmowej reprezentacji w swojej kolażowej, luźnej i niespójnej formie wymagającej od nas wzmożonej uwagi i zaangażowania oraz Zmór Wojciecha Marczewskiego obrazu poruszającego ważne dla kontrkultury tematy pod pretekstem kina historycznego, a jednocześnie bardzo impresyjnego, eksperymentalnego. Obok historii przemian społecznych filmy opowiadają także bowiem równie ważną historię języka filmowego, radykalnie przeformułowanego w drugiej połowie XX wieku, eksponując bogactwo i różnorodność kinowych idiomów, a także wyjątkową umiejętność filmu zobrazowania i jednoczesnej przemiany rzeczywistości.

Projekt zrealizowano przy wsparciu Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej