{Sztuka w przestrzeni publicznej} – Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski

Wykład Bogny Świątkowskiej w ramach serii poświęconej sztuce w przestrzeni publicznej.

• Sztuka w przestrzeni publicznej znalazła się dziś między dwiema presjami, z jednej strony oczekuje się od niej inkluzywności, emocjonalnego bezpieczeństwa, z drugiej pozostaje przestrzenią otwartego sporu ideowego i politycznego. Podstawową kwestią jest jednak widoczność – kto widzi dziś sztukę, kiedy ją widzi i po co właściwie ją widzi?

W książce Disordered Attention (2024) Claire Bishop opisuje, jak w erze cyfrowej zmieniają się sposoby odbioru sztuki i jak przekształcił się rozkład uwagi. Coraz rzadziej mamy do czynienia z długim, skupionym spojrzeniem; częściej z uwagą rozproszoną, podzieloną między fizyczną obecność, media, dokumentowanie i natychmiastową reakcję. W tym sensie doświadczenie miasta coraz częściej splata się ze scrollowaniem, rejestrowaniem i szybkim ocenianiem „użyteczności” tej rejestracji.

• Przyjrzyjmy się więc temu, co stało się ze sztuką w przestrzeni publicznej w XXI wieku – a konkretnie w Warszawie – jeśli potraktować odbiór jako stan hybrydowy i kolektywny: jesteśmy jednocześnie „tu” i „gdzie indziej”, obecni w przestrzeni i zanurzeni w medialnym obiegu obrazów. Pytanie brzmi nie tylko, jaka jest dziś sztuka publiczna, ale też w jakich warunkach może być jeszcze zobaczona jako coś więcej niż kolejny bodziec.

•  

Bogna Świątkowska

• pomysłodawczyni, fundatorka i prezeska zarządu Fundacji Bęc Zmiana, z którą zrealizowała kilkadziesiąt projektów poświęconych przestrzeni publicznej, architekturze i projektowaniu, w tym badań potencjałów miejskiej przestrzeni społecznej. Inicjatorka i redaktorka naczelna czasopisma poświęconego kulturze współczesnej „Notes na 6 tygodni”. Wcześniej naczelna pierwszego polskiego popkulturalnego miesięcznika „Machina” (1998–2001), autorka licznych tekstów, wywiadów, programów radiowych i telewizyjnych poświęconych współczesnej kulturze popularnej. Stypendystka Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego (2014). Członkini Społecznej Rady Kultury przy prezydencie m.st. Warszawy (2012–2015), Rady Architektury i Przestrzeni Publicznej m.st. Warszawy (2015–2018), a także Zespołu Eksperckiego ds. Kultury Lokalnej przy Narodowym Centrum Kultury (2015–2017). Członkini rad programowych instytucji kultury i sztuki: TRAFO Trafostacja Sztuki w Szczecinie, Rondo Sztuki Galeria ASP w Katowicach, Centrum Sztuki Galeria EL w Elblągu. Członkini Społecznej Rady Programu Publicznego przy Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie. Członkini Rady Akademii Sztuk Pięknych w Katowicach. Absolwentka kierunku Zarządzanie i Przywództwo na Uniwersytecie SWPS w Warszawie. Mentorka w programie Mentors4Starters. W 2025 r. otrzymała przyznaną przez Ministrę Kultury i Dziedzictwa Narodowego odznakę honorową „Zasłużony dla Kultury Polskiej”, a także została odznaczona przez Stowarzyszenie Architektów Polskich medalem „Bene Merentibus” za zasługi dla polskiej architektury.