Co nowego w Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski w 2026?  – Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski

W 2026 roku Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski kontynuuje program oparty na odważnej refleksji, której potrzebuje współczesność — wobec praktyk kultury i sztuki oraz wobec kondycji społecznej. Działania CSW koncentrują się na dzisiejszych wyzwaniach, kryzysach i napięciach, a także na poszukiwaniu nowych języków artystycznych zdolnych je opisywać i problematyzować.  

Wśród premierowych wystaw zbiorowych znajdą się między innymi: Ten kot został narysowany w czasie wojny, Nie woda, nie ziemia, Konstytucja dla Ziemi i ciała poza prawem. Ku sprawiedliwości więcej-niż-ludzkiej oraz O czym mowa, kiedy rozmawiamy o Krymie. Równolegle zaplanowano indywidualne prezentacje twórczyń i twórców, w tym wystawy Róży Litwy, Anny Baumgart, Imrana Perretty oraz — w ramach cyklu MSK — Piotra Bosackiego, Karoliny Breguły i Anety Grzeszykowskiej.

W nadchodzącym roku kontynuowany będzie dobrze przyjęty cykl {Na żywo} — cotygodniowe, środowe spotkania z osobami artystycznymi, które stwarzają przestrzeń do bezpośrednich, nieformalnych rozmów o sztuce, procesach twórczych i codziennym wymiarze pracy artystycznej.

Jesienią widzowie ponownie będą mogli uczestniczyć w kolejnej i ostatniej odsłonie festiwalu Rozdroże. Natomiast całoroczny program kinowy CSW obejmie premiery najnowszych produkcji reprezentujących najciekawsze zjawiska współczesnej kinematografii artystycznej i jej peryferii, a także cykle filmowe towarzyszące wystawom, tworzone we współpracy z zespołem kuratorskim. Uwadze polecamy także program muzyczny rozbudowany wokół instalacji dźwiękowych, mocno związanych z Zamkiem i jego otoczeniem, który realizowany będzie w trzech cyklach: wiosennym, letnim i jesiennym.

Publiczność może spodziewać się również kolejnej — trzynastej już — odsłony cyklu {Project Room}, dającego szansę na instytucjonalny debiut młodym polskim artystkom i artystom. Jak co roku Program CSW uzupełnią rezydencje artystyczne, oferujące osobom twórczym czas, przestrzeń i warunki do pracy nad projektami często silnie osadzonymi w aktualnym kontekście społecznym. Całość dopełnią publikacje, oprowadzania i warsztaty, rozwijające wątki podejmowane w programie wystawienniczym.

Wybrane wystawy i wydarzenia w Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski w 2026:

• Ten kot został narysowany w czasie wojny

  • wystawa zbiorowa
  • kuratorki: Anna Łazar i Lada Nakonechna
  • kuratorka programu publicznego: Kateryna Iakovlenko
  • 20/03—13/09/2026
• Artystki i artyści demaskują dominujące dyskursy polityki wizualnej nawet w obliczu wojny, konfliktów, przemocy i kryzysów społecznych. Mierząc się z dziełem sztuki, warto stawiać sobie pytania tak o ich przekaz, jak i wizualne narzędzia retoryczne oraz źródła aspektów formalnych. Tytuł wystawy Ten kot został namalowany w czasie wojny tylko pozornie jest oczywistym komunikatem. Po pierwsze: To nie jest kot („Ceci n’est pas une pipe”), a jednak odsyła do dopaminy uwalnianej podczas kontaktu z obrazami kotków. Po drugie – na wystawie najwięcej będzie instalacji i wideo. Po trzecie mierzymy się z pytaniem o ukierunkowanie własnych działań i własnej siły w czasie totalnego kryzysu. Ważne jest również pytanie o to, jak sztuka działa podczas wojny, czy jest tutaj przestrzeń na bardziej wymagającą estetykę. Jak wreszcie wygląda kwestia weaponizacji sztuki i kultury. W wystawie dotykamy kwestii długiego trwania obrazów II wojny światowej, wojny po rozpadzie Jugosławii i wreszcie wojny, która jest nam najbliższa terytorialnie – rosyjskiej agresji przeciwko Ukrainie.

• Nie woda, nie ziemia

  • wystawa zbiorowa
  • kuratorzy: Anna Czaban i Krzysztof Gutfrański
  • 24/04/2026—27/09/2026
• Wystawa bada graniczne pejzaże – geograficzne, polityczne i symboliczne – oraz ich zdolność do przechowywania śladów przemocy, pamięci i wyobrażeń o naturze. Wyrasta z obszaru mokradeł pogranicza polsko-białoruskiego, ale także z napięć między życiem i rozkładem, pamięcią i zapomnieniem, oglądanych przez pryzmat wiwianitu – minerału, który na kościach i mokrym drewnie przybiera hipnotyczny, zielonkawoniebieski odcień. Ten „błękit z bagna” staje się przewodnim światłem wystawy: pigmentem historii i filtrem, przez który czytana jest polityka granic, migracyjne szlaki oraz fantazje o „czystej naturze”. Artyści i artystki traktują bagno jako laboratorium czasu beztlenowego – przestrzeń, która zatrzymuje rozkład, konserwuje przemoc i marzenia, a zarazem podważa stabilne kategorie tego, co ludzkie, racjonalne czy narodowe. W tej rozpadającej się geologii oficjalnych narracji wiwianit pełni rolę przewrotnego markera.

• O czym mowa, kiedy rozmawiamy o Krymie

  • wystawa zbiorowa
  • kuratorki i kurator: Oksana Dovgopolova, Kateryna Semenyuk i Alim Aliev
  • 20/03—28/06/2026
• Multidyscyplinarny duet kuratorski we współpracy z ukraińskim działaczem na rzecz praw człowieka i dziennikarzem, który jest zastępcą dyrektora generalnego Instytutu Ukraińskiego zgromadzi prace ukraińskich artystów z różnych pokoleń. Ich celem jest kształtowanie zrozumienia pól kształtujących współczesny dyskurs o Krymie i jego roli w europejskim systemie wartości artystycznych i cywilizacyjnych.

• Konstytucja dla Ziemi i ciała poza prawem. Ku sprawiedliwości więcej-niż-ludzkiej

  • wystawa zbiorowa i program publiczny
  • kuratorka: Małgorzata Kaźmierczak, Arkadiusz Półtorak
  • listopad 2026—marzec 2027
• Czy ekosystemy mogą posiadać prawa? Wystawa podejmuje to pytanie, odwołując się do przykładów z Ekwadoru, Boliwii, Kolumbii, Indii, Bangladeszu, Nowej Zelandii i Hiszpanii, gdzie rzeki, góry czy Matka Ziemia zyskały status podmiotów prawnych. Takie decyzje – jak uznanie wszystkich rzek Bangladeszu za osoby prawne w 2024 roku czy wpisanie Pachamamy do konstytucji Ekwadoru – stają się narzędziem walki z degradacją środowiska, ale też sposobem na dochodzenie sprawiedliwości przejściowej po okresach systemowej przemocy politycznej. Wystawa bada, w jaki sposób sztuka może uczestniczyć w redefinicji współczesnych pojęć sprawiedliwości społecznej, ujawniając złożone relacje ludzi z naturą i wskazując na potrzebę sprawiedliwości więcej-niż-ludzkiej. W tym kontekście — mimo skali ekologicznych szkód odziedziczonych po przemysłowym dziedzictwie regionu — przygląda się również historii transformacji w Polsce i krajach byłego bloku wschodniego jako utraconej szansie na środowiskowy wymiar sprawiedliwości po upadku systemu komunistycznego.

• Wystawa indywidualna Róży Litwy

  • kuratorka: Ewa Gorządek
  • artystka: Róża Litwa
  • październik 2026––luty 2027
• Indywidualna wystawa Róży Litwy, malarki, rysowniczki i artystki wizualnej. Motywem przewodnim jej twórczości jest figura człowieka. W swoich pracach malarskich i rzeźbiarskich Litwa tworzy narracje za pomocą zwielokrotnienia, powtarzania motywu ludzkiej postaci. Figury, a właściwie figurki artystki, nigdy jednak nie mają właściwości, które by je indywidualizowały, nie posiadają twarzy ani różnicujących cech charakterystycznych. Zawsze są tylko modułami w kompozycjach, czasami przypominających dziwne ornamenty. Róża Litwa wskazuje raczej na tłum niż społeczeństwo, na zbiorowisko zaprogramowanych jednostek. Łączy malarstwo i rzeźbę tworząc niedosłowne, lecz spójne opowieści o człowieku. Świat postrzega w perspektywie posthumanistycznej, jako ulegający nieustannym zmianom mechanizmem o własnym rytmie.

• Wystawa indywidualna Anny Baumgart 

• • kurator: Michał Jachuła
  • 16/10/2026—14/02/2027 
• Anna Baumgart skoncentruje się na temacie wody jako czynnika ewolucyjnego, kulturowego i klimatycznego w świetle inspiracji hipotezami Elaine Morgan na temat akwamałpy. Artystka bada modele adaptacyjności, graniczności i współzależności człowieka w środowisku. Kontynuujemy zatem refleksję nad przeplataniem się współczesnej nauki oraz sztuk wizualnych. 
  • Baumgart to artystka postkonceptualna, reżyserka i scenografka. Doktora sztuki. Wielokrotna stypendystka Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Jej prace filmowe, performatywne i rzeźbiarskie były prezentowane na wielu wystawach, m.in. w Brooklyn Museum of Art, Jewish Museum w Nowym Jorku, Neuer Berliner Kunstverein w Berlinie, KW Institute for Contemporary Art w Berlinie, Museum on the Seam w Jerozolimie, Casino Luxembourg w Luksemburgu, CCA w Moskwie, Rydze, Tallinie, Narodowej Galerii Sztuki Zachęta i Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski w Warszawie, Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie, Muzeum Polin w Warszawie, Muzeum Narodowym w Warszawie oraz na festiwalach sztuki wideo i dokumentu, m.in. Videobrasil w São Paulo, Videonale w Bonn, Monstrainvideo w Milano, European Media Art Festival Osnabrück, Nowe Horyzonty, Watch Docs. Projekt Zdobywcy Słońca (2012) został zaproszony na Manifesta 10, ale z powodu inwazji Putina na Ukrainę artystka w ramach protestu odrzuciła zaproszenie. Film Świeże wiśnie (2010) otrzymał nagrodę publiczności dla najlepszego filmu wideo na festiwalu Loop w Barcelonie. Jej prace znajdują się w licznych polskich i międzynarodowych kolekcjach, m.in. Hauser & Wirth, FRAC Poitou-Charentes, Zachęta Narodowa Galeria Sztuki, Górnośląskie Muzeum w Bytomiu, Parlament Europejski w Strasburgu, Muzeum Narodowe w Warszawie, NOMUS Nowe Muzeum Sztuki w Gdańsku, Galeria Arsenał w Białymstoku. W latach 2000–2006 prowadziła kawiarnię Baumgart w Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski, która była projektem artystyczno‑aktywistycznym i miejscem kultowym na ówczesnej mapie Warszawy.

• {Project Room} 2025/2026

  • cykl wystaw debiutujących artystów i artystek
  • kuratorka: Krystyna Różańska-Gorgolewska
  • styczeń—grudzień 2026
• W trzynastej edycji Project Room 2025/2026 artyści, artystki i kolektywy artystyczne zgłaszały propozycje wystaw, korzystając z formuły open call. Cykl {Project Room} 2025/2026 umożliwia debiutującym osobom artystycznym prezentacje twórczości w Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski, korzystanie z funduszy na realizację zwycięskich projektów, a także ze wsparcia kuratorskiego, produkcyjnego i promocyjnego. Wyboru finałowych sześciu prezentacji, spośród blisko 800 zgłoszeń, dokonało Kolegium Kuratorskie CSW ZU. Pierwsza wystawa otworzy się w grudniu 2025, kolejnych pięć już w roku 2026. Zaprezentujemy projekty: Mateusza Hadasia i Marcina Pietrucina, Apolonii Bokszyckiej, Anny Grzymały, Piotrka Kowalskiego. Aleksandry Przybysz i Piotra Stechury.

• Cykl {Na żywo}

  • cotygodniowe spotkania z artystkami i artystami
  • koncepcja: Anna Łazar
  • program: kolegium kuratorskie CSW
  • styczeń—grudzień 2026 i dalej
• Cykl {Na żywo} to kontynuacja rozpoczętych w 2025 roku cotygodniowych spotkań z artystkami i artystami, które umożliwiają bezpośrednią rozmowę o sztuce, warsztacie i aktualnych praktykach twórczych. Otwarta formuła spotkań zachęca do udziału zarówno osoby zawodowo związane ze środowiskiem artystycznym, jak i te, które chcą poznać twórców w swobodnej, nieformalnej atmosferze. Do cyklu zapraszane są osoby na różnych etapach rozwoju kariery, których postawy i praktyki istotnie wpływają na współczesny dyskurs – poprzez podejmowaną tematykę lub oryginalne rozwiązania formalne.
  • W programie pojawiają się zarówno goście wcześniej współpracujący z instytucją, jak i twórcy debiutujący w CSW. Ważnym elementem cyklu są także rozmowy z osobami, które w nieszablonowy sposób tworzą programy instytucji artystycznych. Dobór uczestników wynika z pracy Kolegium Kuratorskiego. W czasach napięć i kryzysów
• {Na żywo} stanowi przestrzeń wspólnego namysłu nad rolą sztuki współczesnej i jej zdolnością do reagowania na wyzwania teraźniejszości, pełniąc funkcję narzędzia wzmacniającego społeczną odporność.

• Magazyn Studyjny Kolekcji

  • prezentacja stała i wystawy czasowe
  • kuratorka: Ewa Gorządek
• Magazyn Studyjny Kolekcji to przestrzeń łącząca funkcję przechowywania zbiorów z funkcją edukacyjną i programem kuratorskim. Magazyn jest tak zorganizowany, by publiczność podczas wizyt studyjnych mogła z bliska zapoznać się z wybranym fragmentem kolekcji. W roku 2026 kontynuujemy rozpoczętą w 2025 roku współpracę z Wydziałem Wzornictwa ASP. Studenci, którzy zapoznali się z MSK, zaproponują inspirowane kontaktem z dziełami sztuki prace własne. W ramach prezentacji stałej w 2026 roku odbywać się będą dwa spotkania w miesiącu poświęcone kolekcji i wybranym artystom, których prace znajdują się w naszych zbiorach.
  • W przestrzeni Galerii 1, która sąsiaduje z Magazynem Studyjnym Kolekcji, pokazane zostaną trzy wystawy indywidualne artystów i artystek, których prace znajdują się w zbiorach CSW ZU: Piotra Bosackiego (kwiecień–czerwiec), Karoliny Breguły (czerwiec–wrzesień) i Anety Grzeszykowskiej (październik–grudzień). Odpowiednio kuratorki wystaw: Sara Szostak, Anna Czaban, Ewa Gorządek.

• Program muzyczny

  • kurator: Michał Libera
• Program muzyczny odbędzie się w trzech cyklach: wiosennym, letnim oraz jesiennym. Punktem wyjścia będą instalacje dźwiękowe. Wiosenna instalacja będzie kontynuacją projektu badawczo-artystycznego Erika Smitha Trzy przestrzenie pod ziemią. Druga – instalacją/interwencją w przestrzeni parku przygotowaną specjalnie na okazję prezentacji w Zamku przez Mario de Vega. Trzecią będzie instalacja Sztuczny pejzaż Justyny Stasiowskiej we współpracy z Miasto Pracownią. Wszystkim trzem towarzyszyć będą koncerty, performanse, prezentacje dźwiękowe, dyskusje i warsztaty inspirowane wątkami i tematami wprowadzonymi przez instalacje. Wszystkie wydarzenia będą odnosiły się do ogólnej ramy programu muzycznego, jakim jest ekologia dźwiękowa. Najważniejszym kontekstem będzie tutaj architektura i otoczenie Zamku, stanowiące realny materiał dźwiękowy i akustyczny dla prac artystycznych. Drugim istotnym punktem odniesienia będzie historia budynku oraz instytucji. Dodatkowo prowadzony będzie program mapowania dźwiękowego Zamku Ujazdowskiego i jego okolic. 

• Nobody Reads This

  • Targi Książki Artystycznej
  • 22—24/05/2026
• Na zamkowym dziedzińcu odbędzie się druga edycja targów książki artystycznej, które będą miały międzynarodowy charakter. To wydarzenie tworzone z myślą o środowisku artystycznym, wydawniczym i projektowym – potrzebie przestrzeni do regularnych spotkań, wymiany doświadczeń i prezentacji twórczości w formie książkowej.
  • Centrum Sztuki Współczesnej otwiera się dla miłośników i miłośniczek druku, kolekcjonerów i kolekcjonerek, ale również dla wszystkich osób, które dopiero odkrywają różnorodność sceny wydawniczej. W czasach cyfrowego nadmiaru targi Nobody Reads This to okazja, żeby skupić się na osobistym, namacalnym doświadczeniu obcowania z książką. To też przestrzeń spotkania wydawców, projektantów, artystów – okazja do rozmowy i wymiany doświadczeń.
  •  

Zapraszamy!