archiwum online

Filmy z Kolekcji

W ramach domowego spotkania ze sztuką proponujemy cykl filmów z naszej kolekcji.

  • Mateusz Sadowski, Filmy z domu, 2011

    • Film Mateusza Sadowskiego pokazuje mikroświaty odwołujące się do intymnej skali doświadczania rzeczywistości. Na ekranie pojawiają się zmiksowane obrazy gór, lasu, owadów i japońskiej ryciny. Końcowym kadrom towarzyszy refleksja autora na temat selektywnej natury percepcji. Filmy z domu to natura, sztuka, geometria, rytm, repetycja, dźwięk i performans artysty.

    •  

  • Mateusz Sadowski

    • (ur. 1984) realizuje filmy animowane i wideo, tworzy też fotografie i instalacje. Jego twórczość można nazwać poezją wizualną, za pomocą której komunikuje się z widzem, dostarczając mu zarazem swojego rodzaju psychologicznych narzędzi. Ich użycie w dużym stopniu zależy od wrażliwości widza.

    •  

  • Karolina Breguła, Wyjście, 2013

    • Ten króciutki, dwuminutowy film (w sekwencji trzech powtórzeń, 5'28") skłania do refleksji nad istotnymi tematami. Na nagraniu widać pracowników warszawskiego Centrum Sztuki Współczesnej opuszczających budynek Zamku Ujazdowskiego po skończonym dniu pracy. Praca nawiązuje bezpośrednio do pierwszego pokazanego filmu Wyjście robotników z fabryki Lumiere w Lyonie braci Lumière z 1895 r, który był zarazem pierwszym filmem dokumentalnym oraz pierwszym, którego tematem była ludzka praca. Wyjście Breguły to w pewnym sensie remake pionierskiego dzieła. Jednak w filmie Breguły z fabryki, do jakiej została tu porównana instytucja kultury, wychodzą robotnicy sztuki kuratorzy, koordynatorzy, redaktorzy, asystentki, sprzątaczki, pracownicy działów dokumentacji i promocji, księgowości, realizacji wystaw oraz szef związku zawodowego. A na końcu, oczywiście, dyrektor.

    • Film jest w całości inscenizacją, zapisem szczególnego rodzaju akcji performatywnej z udziałem pracowników Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski i stanowi jedną z niewielu prac w którym poruszona i sproblematyzowana zostaje kwestia pracy w instytucji kultury i robotników sztuki ludzi odpowiedzialnych za jej codzienne funkcjonowanie.

    •  

  • Karolina Breguła
    • (ur. 1979) tworzy filmy i fotografie, jest też autorką instalacji i akcji w przestrzeni publicznej. Absolwentka PWSFTviT w Łodzi, gdzie w 2016 uzyskała stopień doktora. Studiowała również w szkole fotograficznej GFU przy Folkuniversitetet w Sztokholmie, oraz na Europejskiej Akademii Fotografii w Warszawie.
    •  
  • Józef Robakowski, Idę, 1973

    • Film Idę powstał w okresie działania Józefa Robakowskiego w Warsztacie Formy Filmowej. W latach 70. artysta rozwijał koncepcję sztuki jako pola transmisji energetycznych, stąd w wielu jego pracach filmowych zaliczanych do kina strukturalnego pojawiał się zapis biologiczno-mechaniczny, pokazujący zderzenie mechanicznej kamery i ludzkiego ciała, spotkanie człowieka i medium. Tutaj kamera, przymocowana do ciała artysty, dokonuje bezpośredniego zapisu jego monotonnej wspinaczki po schodach wieży obserwacyjnej. Jest to próba przesunięcia spojrzenia filmowego, przekazania go maszynie; człowiek nie ingeruje w to, co zostaje zapisane na taśmie. Film jest jednoujęciowy, czas rejestracji równa się czasowi projekcji, bez montażu. Słychać, jak coraz bardziej zdyszany Robakowski odlicza stopnie od jednego do dwustu. W niektórych interpretacjach dzieła pojawiają się odniesienia do drogi życia.

    •  

  • Józef Robakowski

    • (ur. 1939) twórca multimedialny, klasyk polskiego filmu eksperymentalnego i awangardy. Autor filmów, cykli fotograficznych, zapisów wideo, rysunków, instalacji, obiektów, projektów konceptualnych; historyk sztuki, teoretyk, pedagog, kurator oraz animator wielu akcji artystycznych. W latach 60. studiował na Wydziale Sztuk Pięknych UMK w Toruniu oraz na Wydziale Operatorskim PWSFT w Łodzi. W latach 19701981 był wykładowcą i kierownikiem Zakładu Fotografii i Reklamy Wizualnej w łódzkiej Filmówce. Od 1995 ponownie pracuje na tej uczelni. Współzałożyciel eksperymentalnych grup artystycznych, m.in.: OKO (1960), STKF PĘTLA (19601966), ZERO-61 (19611969), KRĄG (19651967) oraz powołanego w 1970 roku w Łodzi zespołu Warsztat Formy Filmowej i Telewizyjnej Grupy Twórczej Stacja Ł (19911992). W swoich filmach eksperymentalnych bada język i narzędzia mediów.

    •  

  • C.T. Jasper i Joanna Malinowska, Szarża, 2002

    • Film jest inspirowany mitem o zwycięskiej szarży husarii podczas odsieczy wiedeńskiej i rolą, jaką historia Polski odgrywa współcześnie w środowisku polonijnym. Rodacy za granicą wydają się mocniej przywiązani do dawnej, heroicznej polskości niż tego, co dzieje się w Polsce dnia dzisiejszego. Autorzy skupili uwagę na skrzydłach husarskich, wyrazistym symbolu polskości. Wyrwali je jednak z historycznego kontekstu przymocowali ich atrapy na plecach zwykłych obywateli, ubranych w zwyczajne stroje, bez broni i koni. Współcześni husarze pokonują w filmie dystans ze szczytu wzgórza ku jego podstawie, maszerując w terenie przypominającym pole bitewne czy też będące wyobrażeniem takiego miejsca istniejącym w kolektywnej świadomości. Dla twórców filmu ważny był szum skrzydeł pędzącej husarii oraz same skrzydła jako dziwny dodatek, który narzuca określoną choreografię i sposób poruszania się. Ścieżka dźwiękowa filmu to kumulacja odgłosów owadów i ptaków charakterystycznych dla Polski. Czas trwania akcji filmu, 4 minuty i 33 sekundy, to ukłon w stronę słynnej kompozycji Johna Cage'a.

    •  

  • C.T. Jasper i Joanna Malinowska

    • dzielą swoje życie między Nowy Jork i Gdynię. Pracują zazwyczaj osobno, jednak mają też w dorobku kilka prac będących wynikiem współpracy, m.in. projekt Halka/Haiti. 18°4805N 72°2301, który reprezentował Polskę na Biennale Sztuki w Wenecji w 2015. Oboje są laureatami prestiżowej nagrody Johna Simona Guggenheima. C.T. Jasper prowadzi katedrę rzeźby w Tyler School of Art and Architecture w Filadelfii, a Joanna Malinowska wykłada na Uniwersytecie Cornella.

    •  

  • Marcus Kaiser, Andree Korpys, Markus Löffler SUPERSAM, 2002

    • Film jest dziełem trzech niemieckich artystów, którzy w 2002 roku byli w Zamku Ujazdowskim na rezydencji artystycznej. Marcus Kaiser (ur. 1967), Andree Korpys (ur. 1966) i Markus Löffler (ur. 1954) nakręcili wówczas wideo o socmodernistycznym, legendarnym peerelowskim supermarkecie. Supersam dzięki swoim wybitnym twórcom architektowi Jerzemu Hryniewieckiemu i konstruktorowi Wacławowi Zalewskiemu stał się handlową wizytówką stolicy. Innowacyjność konstrukcji, niemającej w skali światowej precedensu, elegancja formy i śmiałość w użyciu materiałów wyróżniały ten budynek na tle wszystkiego, co przedtem powstało w PRL (budynek został wyburzony, mimo protestów, w 2006). Artyści pokazują nie tylko architekturę i wnętrza Supersamu, ale także jego pracowników, którzy przepracowali w kultowym sklepie 40 lat. Jest to rodzaj inscenizowanego dokumentu; pracownicy z obsługi Supersamu bez emocji wypowiadają się na temat uroczystości otwarcia Supersamu, jego oferty i zasad funkcjonowania sklepu. Wypowiadane kwestie brzmią często nienaturalnie, ponieważ są odczytywane z kartek z tekstami przygotowanymi przez artystów.

    •  

  • Joanna Rajkowska Dotleniacz, 2007
    • Film pokazuje, że w przypadku tej pracy sam proces realizacji projektu był równie istotny jak jego rezultat. Dotleniacz miał formę rzeźby społecznej zrealizowanej w przestrzeni miejskiej Warszawy w 2007 roku. Był to sztuczny zbiornik w formie oczka wodnego o powierzchni 150 m² i głębokości 1 metra zbudowany na Placu Grzybowskim, niemal w centrum miasta. Okoliczni mieszkańcy nazywali go jeziorkiem i przyjęli dużo przyjaźniej niż wcześniejszy obiekt Rajkowskiej zaszczepiony w tkance miejskiej, czyli Pozdrowienia z Alej Jerozolimskich z 2002  słynną palmę na Rondzie de Gaulle'a. Dotleniacz bardzo szybko stał się pretekstem do tworzenia nowych rytuałów społecznych, czytelną formą komunikacji lokalnej społeczności. Miał stworzyć miejsce uprzyjemniające wspólne przebywanie w przestrzeni naznaczonej nieprzepracowaną traumą związaną z tragedią getta, które znajdowało się także na tym terenie.
    •  
  • Joanna Rajkowska
    • (ur. 1968) jest autorką projektów i akcji w przestrzeni publicznej, obiektów, filmów, instalacji. Studiowała historię sztuki na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie (19871992) oraz malarstwo na krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych w pracowni prof. Jerzego Nowosielskiego (19881993). W 2007 roku została laureatką Paszportu Polityki w kategorii sztuki wizualne. W 2010 roku za swój dorobek artystyczny otrzymała Nagrodę Wielką Fundacji Kultury.
  • Dominika Olszowy, Wanda Wanton, 2015
    • Wanda Wanton to tajemnicza bohaterka mockumentu Dominiki Olszowy. W dzień Wanda pracuje jako nauczycielka w jednej ze szkół w Wieliczce, nocami zaś, być może opętana przez duchy starożytnego plemienia Wandali, niszczy wszystko, co napotka na swojej drodze. Z wywiadu z nią wynika, że uwielbia destrukcję, a swoje akty wandalizmu nazywa sztuką. Wandalizm staje się jej filozofią życiową, tworzeniem nowego porządku. Film stawia pytanie, czy wandalizm może być aktem wolności, uwalnianiem się od narzuconego przez innych porządku opresji.
  •  
  • Dominika Olszowy
    • jest zwyciężczynią 9. edycji konkursu Spojrzenia (2019). Została uznana za najbardziej interesującą artystkę młodej polskiej sceny sztuk wizualnych. Nagrodę przyznano jej za konsekwencję w rozwijaniu drogi twórczej i budowanie własnego świata, odważne mieszanie środków artystycznego wyrazu i grę konwencją estetyczną.
    • Olszowy (ur. 1982) jest dyplomantką z pracowni wideo prof. Marka Wasilewskiego na Uniwersytecie Adama Mickiewicza w Poznaniu. Pracuje na pograniczu różnych mediów, a najbardziej znana jest z postinternetowych konfabulacji; zajmuje się performansem, tworzy prace wideo, instalacje rzeźbiarskie, realizacje o charakterze scenograficznym. Czerpie z konwencji oraz stylistyki amatorskiego teatrzyku, kabaretu, mockumentu oraz telewizyjnego tokszoł.