Najważniejszy gracz na świecie albo kto duma nad losem NPCs

U–jazdowski / Kino / Repertuar / Najważniejszy gracz na świecie albo

07—15/02/2026

program filmowy

przegląd filmowy

Machinima to kino tworzone w środowiskach gier komputerowych: medium, w którym gracze-artyści przejmują wirtualne światy, by opowiadać własne historie. Ta forma twórczości na pograniczu filmu i gier komputerowych pozwala obserwować w jaki sposób narracje rodzą się z interakcji z technologią.
- Przegląd, którego kuratorką jest Aleksandra Jeglińska, towarzyszący wystawie JEŚLI/TO jest pierwszą tego typu prezentacją w Polsce. Jego tytuł nawiązuje zarówno do jednej z najbardziej znanych, pierwszych machinim*, jak i do współczesnych praktyk modowania gier, których twórcy i twórczynie umożliwiają postaciom/graczom działania wykraczające poza zaprogramowany scenariusz. Sygnalizuje więc zarówno początki machinimy, jak i jej najnowsze oblicza, zapraszając widza do prześledzenia ewolucji gatunku, od pionierskich prób po krytyczno-eksperymentalne produkcje współczesnych twórców i twórczyń, które rozmywają granicę między „grą”, “pracą” i „sztuką”.
Program przeglądu obejmuje:
- Krótkometrażowe filmy gamerów z lat 90. i wczesnych 2000: dokumentujące narodziny machinimy, kiedy zaangażowanie i pasja graczy przeradzała się w pierwsze narracyjne eksperymenty;
- Filmy z lat 2000–2010: tworzone przez artystów i artystki wizualne, ukazujące moment “kolonizacji” świata gier przez środowisko artystyczne, nadające machinimie nowy, krytyczny wymiar;
- Najnowsze produkcje krótkometrażowe: powstające w momencie, gdy podział na „gracza” i „artystę” staje się anachronizmem, a różnica między praktyką artystyczną i gamingową przestaje mieć znaczenie;
- Filmy pełnometrażowe, w tym realizowane wewnątrz gier, podejmujące refleksję nad przenikaniem się światów rzeczywistego i wirutalnego.
Z filmoznawczego punktu widzenia przegląd pozwala prześledzić ewolucję machinimy jako zjawiska kulturowego i filmowego. Filmy tworzone w środowiskach gier pokazują, że kino nie jest wyłącznie domeną kamery i planu filmowego; powstaje także w przestrzeni symulacji, algorytmu i kodu. Machinima staje się laboratorium nowych języków audiowizualnych: korzysta z narzędzi gier, by eksperymentować z narracją, montażem i inscenizacją, a jednocześnie wytwarza własną estetykę opartą na powtórzeniu, glitchu, ograniczonym zasięgu ruchu postaci i zdefiniowanych granicach renderowanych światów. Wpisuje się w historię filmu jako sztuki, której możliwości od samego początku były ściśle powiązane z rozwojem technologii, od wczesnych efektów Mélièsa, przez eksperymenty awangardy z kamerą i taśmą filmową, po współczesne praktyki cyfrowe.
Współcześni twórcy i twórczynie machinim wykorzystują środowiska gier nie tylko jako gotowe scenografie, lecz także jako pole refleksji nad samym statusem obrazu ruchomego, jego relacji zarówno z widzem, jak i twórcą, oraz z systemami, które ten obraz wytwarzają, odsłaniając mechanizmy władzy wpisane w technologię. W tym sensie machinima jest nie tylko formą rozrywki, lecz także formą krytycznego namysłu, narzędziem badania estetyki hiperrealistycznych światów, sposobów konstruowania rzeczywistości i towarzyszących im narracji.
* Chodzi o The Most Powerful Person in the World (2007) reż. Thuyen Nguyen
Aleksandra Jeglińska
- pełni funkcję dyrektorki artystycznej Short Waves Film Festival. Wcześniej pracowała jako kuratorka filmowa w Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie, gdzie tworzyła i prezentowała innowacyjne programy filmowe na styku sztuki współczesnej i kina. Była także związana z Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski w Warszawie, gdzie kuratorowała programy poświęcone tematyce feministycznej, biopolitycznej i posthumanistycznej.
- Oprócz pracy instytucjonalnej aktywnie działa w niezależnym obiegu filmowym jako programerka festiwali filmowych, ze szczególnym uwzględnieniem kina eksperymentalnego. W przeszłości współpracowała m.in. z Zachętą — Narodową Galerią Sztuki, firmą producencką Radical Plans oraz Międzynarodowym Festiwalem Filmowym w Dubaju. Była założycielką i główną programerką Feministycznego Klubu Filmowego oraz współwłaścicielką i programerką mikro-kina Sala Varda, dedykowanego prezentacji filmów artystek i artystów. Aleksandra ukończyła studia podyplomowe z zarządzania kulturą w Szkole Głównej Handlowej w Warszawie.