Termofory x 8 (1994/2026)
Jednodniowa prezentacja pracy z Kolekcji CSW Zamek Ujazdowski z udziałem artysty
Robert Rumas — artysta wizualny, kurator, scenograf teatralny oraz projektant aranżacji wystaw sztuki współczesnej i dawnej, przestrzeni ekspozycyjnych dla najważniejszych instytucji kultury w Polsce i za granicą.
Urodził się w 1966 roku w Kielcach. W 1991 roku ukończył Wydział Malarstwa Państwowej Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych w Gdańsku (obecnie Akademia Sztuk Pięknych w Gdańsku). W latach 1987—1991 związany był z intermedialną Pracownią Podstaw Projektowania Plastycznego prowadzoną przez prof. Witosława Czerwonkę.
Od początku swojej twórczości, rozwijanej od 1989 roku, zajmuje się problematyką społeczeństwa jako obiektu manipulacji poprzez mechanizmy ekonomii, religii, narodu czy rasy. Ważnym wątkiem jego działalności jest krytyczna refleksja nad polskim katolicyzmem, jego powierzchownością i obłudą. W swoich pracach Rumas często wykorzystuje estetykę kiczu, traktując ją nie jako błąd smaku, lecz jako narzędzie krytyczne. Poprzez zestawianie symboli religijnych, narodowych i medialnych ujawnia mechanizmy, dzięki którym obrazy i znaki kształtują zbiorową wyobraźnię oraz społeczne emocje. Kicz staje się tu sposobem badania rzeczywistości ukrytej pod warstwą kulturowych przyzwyczajeń i gotowych narracji. To, co przerysowane, sentymentalne lub nadmierne, odsłania umowność wartości i znaczeń, które często uznajemy za naturalne i niepodważalne.
W polskim kontekście estetyka ta splata się przede wszystkim z ikonografią religijną i narodową. Wykorzystując jej emocjonalny potencjał, Rumas bada napięcie między oficjalnymi mitologiami wspólnoty a doświadczeniem codzienności, w którym symbole tracą swoją jednoznaczność i stają się przedmiotem społecznych negocjacji.
Istotnym obszarem jego poszukiwań jest także eksplorowanie i projektowanie alternatywnych modeli społecznych. Tworzone przez niego sytuacje i działania często przybierają formę tymczasowych przestrzeni indywidualnej wolności, ujawniając anarchistyczny wymiar jego praktyki artystycznej. Krytyka współczesnego społeczeństwa przejawia się tu poprzez wskazywanie możliwości istnienia utopijnych struktur i nienormatywnych form działania.
W 1995 roku był kuratorem pokoleniowej wystawy sztuki krytycznej Antyciała w Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski w Warszawie.
W 2015 roku został uhonorowany prestiżową nagrodą im. Katarzyny Kobro za całokształt twórczości przyznawaną przez środowisko artystyczne i Muzeum Sztuki w Łodzi.
Od ponad dwóch dekad współpracuje z czołowymi reżyserami, m.in. Michałem Zadarą, Pawłem Łysakiem oraz Martą Górnicką. Jest autorem scenografii i koncepcji przestrzeni teatralnych realizowanych w Teatrze Wielkim – Operze Narodowej, Teatrze Powszechnym, Teatrze Nowym i Teatrze Komedia w Warszawie, Teatrze Starym w Krakowie, Teatrze Polskim i Teatrze Współczesnym we Wrocławiu, Teatrze Polskim w Poznaniu, Teatrze Polskim w Bydgoszczy, Teatrze Wybrzeże w Gdańsku, a także w niemieckich teatrach: Maxim Gorki Theater i Komische Oper w Berlinie, Staatstheater Braunschweig oraz Münchner Kammerspiele. Jego realizacje były prezentowane również podczas Festiwalu Teatralnego w Awinionie.
Rumas o scenografii mówi: „Scenografia nie jest sztuką autonomiczną — jest częścią inscenizacji, wydarzenia, performance’u — niezależnie od tego, czy powstaje w teatrze, galerii, kościele czy na ulicy. Budując przestrzeń sceniczną, staje się również ważnym elementem przestrzeni publicznej. Nie tylko dopełnia wydarzenia kultury, ale często jest ich sprawczym i prowokacyjnym elementem”.
Artysta zajmuje się także badaniami nad historią scenografii polskiej i światowej. W 2020 roku był kuratorem wystawy Zmiana ustawienia. Polska scenografia teatralna i społeczna XX i XXI wieku w Zachęcie – Narodowej Galerii Sztuki w Warszawie.
Projektując wystawy sztuki współczesnej i dawnej, współpracował z licznymi kuratorami i kuratorkami, m.in. Dorotą Monkiewicz, Andą Rottenberg, Jarosławem Suchanem, Hanną Wróblewską, Danielem Muzyczukiem, Joanną Zielińską oraz Bojaną Pejić. Jego realizacje wystawiennicze prezentowane były w czołowych instytucjach sztuki, takich jak Zachęta – Narodowa Galeria Sztuki, Cricoteka w Krakowie, Muzeum Narodowe w Warszawie, Muzeum Sztuki w Łodzi, Ludwig Museum w Budapeszcie, Kunsthalle w Bochum oraz Muzeum Sztuki Współczesnej w Zagrzebiu.
Rumas uważany jest za jednego z najważniejszych przedstawicieli nurtu sztuki krytycznej w Polsce lat 90., obok Katarzyny Kozyry, Artura Żmijewskiego, Pawła Althamera i Zbigniewa Libery.
